Ávarp stjórnarformanns, Sigurðar Magnúsar Garðarssonar

Starfsemi Vísindagarða gekk fjárhagslega vel á árinu 2024. Fjárhagslegur styrku félagsins jókst enn frekar. Hagnaður félagsins á árinu 2024 nam 530 millj. kr. samanborið við 378 millj. kr. við árið 2023. Eigið eigið fé félagsins nam 6.477 millj. kr. í árslok samanborið við 5.947 millj. kr. í árslok 2024. Eiginfjárhlutfall félagsins er 42,2% í árslok 2024. Þeir fjármunir eru ekki teknir út úr félaginu heldur verða nýttir á næstu árum til uppbyggingar Vísindagarða með áherslu á tengingar háskólastarfsemi og atvinnulífs.

Á árinu og byrjun árs 2025 var framtíðarsýn og stefnumörkun Vísindagarða endurskoðuð í framhaldi af þeirri sem unnin var til þriggja ára árið 2021. Sú stefnumótun var unnin í samstarfi við MIT DesignX sem er rekið af Svöfu Grönfeldt prófessor við MIT í Boston. Það hefur verið afar gagnlegt ferli og eitt af því sem hefur skýrst betur við þá vinnu er það tækifæri sem felst í byggingu vísinda-, rannsókna- og frumkvöðlaseturs sem hefur gengið undir nafninu Djúptæknisetur. Fyrsta skrefið í því ferli er að taka í notkun skráningarkerfi allra innviða innan Háskóla Íslands og annarra aðila. Ef líkja mætti þessu við eitthvað þá væri það bókasafnskerfi sem okkur finnst einfalt og sjálfsagt kerfi sem allir hafa aðgang að og geta nýtt. Tæknibúnaður svo og aðgengi og eignarhald hans er skráð í kerfið Clustermarket sem er erlent kerfi sem góð reynsla er af. Rætt hefur verið við fjölmarga hagaðila m.a. aðra háskóla, rannsóknarstofnanir og fyrirtæki sem hafa almennt tekið jákvætt í verkefnið. Mörg þeirra eru með í notkun mikla innviði eða tækjabúnað þar sem skort hefur á formlegt utanumhald og yfirsýn.

Með skráningu innviða og rekstur vísinda-, rannsókna og frumkvöðlaseturs á lóð Vísindagarða er að skapast grundvöll fyrir Ísland að leiða saman alla hagaðila í samstarf á sviði rannsókna og nýsköpunar. Fyrir lítið samfélag er afar mikilvægt að vinna saman og vera sem best undirbúin undir atvinnulífskapphlaup næstu ára eins og Samtök iðnaðarins hafa bent á. Hluti af þessu er að koma upp þekkingu á gervigreind arsetri og aðstöðu fyrir tæknilega innviði. Sterk tengsl við útlönd er grundvöllur efnahagslegra- og samfélagslegra framfara og eru jafnframt mikilvæg bæði til þróunarstarfs í tæknibyltingu fjórðu iðnbyltingar, en einnig á sviði öryggismála í fjarskipta- og upplýsingatækni.

Nýsköpunarsetur Vísindagarða og húsnæði undir sprotafyrirtæki má rekja til byggingar Tæknigarðs 1988 á lóð HÍ við Dunhaga. Þá var Internetið fyrst tekið þar inn til notkunar á Íslandi ári síðar, sem var grundvöllur að þeirri þróun sem átti síðar eftir að verða með uppbyggingu internetsins og ljósleiðaravæðingar um allt land. Reyndar má rifja upp fyrstu og þá öflugustu tölvu á Íslandi sem tekin var í notkun árið 1964 af IBM 1401 gerð og var til húsa í kjallara Raunvísindastofnunar HÍ við Dunhaga. Það stóra fyrirbæri kallaðist þá rafreiknir, en fljótlega kom orðið tölva til sögunnar. Núverandi nýsköpunarsetur Vísindagarða HÍ í Grósku, sem gengur undir nafninu Mýrin, er vísir að nýrri þróun. Mýrin er grunnur að frumkvæði sem háskólinn hefur sýnt í að auka frumkvöðlastarf, efla þróun atvinnulífs og sækja fram með nýsköpun og tækniþróun, sem eykur samkeppnishæfni atvinnulífsins og Íslands.

Á síðastliðnum 100 árum hefur Ísland farið úr því að vera ein fátækasta þjóð í Evrópu í þá sem skorar hæst á mælikvörðum hagsældar, jafnréttis, góðra lífskjara og öflugs atvinnulífs. Það hefur að stórum hluta byggt á því að nýta betur náttúrauðlindir þjóðarinnar sem eru fyrst og fremst sífellt betri nýting sjávarfangsins, nýting innlendrar orku fallvatna og jarðvarma og á undanförnum árum ferðaþjónustu sem byggir að stórum hluta á þeirri auðlind sem felst í fegurð landsins og þeirri náttúruauðlind sem náttúran býr yfir.

En áfram þarf að skjóta fleiri stoðum undir hagsæld Íslands ef við eigum ekki að dragast aftur úr. Það gerum við aðallega með því að nýta betur hugarorkuna, hugvitið og allar þær auðlindir sem felast í góðri menntun og tæknivæðingu um land allt. Á næstu árum verður umbreyting í atvinnurekstri með 4.iðnbyltingunni og þar mun reyna mun meira á 4.stoðina í okkar atvinnulífi. Hún byggir ekki síst á virkjun hugvits og þar með hugverkaiðnaðar. Mikilvægt er að stjórnvöld stigi þar með og fjárfesti í innviðum á þessu sviði með atvinnulífinu enda munu fjárfestingar í innviðum annarrar og þriðju iðnbyltingarinnar ekki duga í nýsköpun hugvitslandsins Íslands. Þar þarf atvinnustefna, menntastefna og innviðafjárfestingar að spila saman í halda okkur áfram í fremstu röð. Þannig náum við jafnframt að gera Ísland áfram að áhugaverðum valkost fyrir nýja kynslóð að búa og starfa á 21. öldinni.