Aðalfundur Vísindagarða HÍ: Þar sem þekking verður að verðmætum

Sigurður Magnús Garðarsson stjórnarformaður Vísindagarða og prófessor og forseti Verkfræði- og náttúruvísindasviðs Háskóla Íslands, sagði frá helstu verkefnum Vísindagarða á síðasta ári.

„Samkeppnishæfni Íslands á komandi árum mun ráðast af því hversu vel okkur tekst að umbreyta þekkingu í verðmæti,“ sagði Sigurður Magnús Garðarsson, stjórnarformaður Vísindagarða, á aðalfundi félagsins sem haldinn var í Grósku, föstudaginn 27. mars en Vísindagarðar litu yfir farsælt og viðburðaríkt ár á fundinum. Hér að neðan er stiklað á stóru yfir það sem kom fram en hægt er að skoða árskýrssluna nánar hér.

Sigurður sagði áherslu Vísindagarða á lífvísindi, tækni og skapandi greinar endurspegla þau vaxtartækifæri sem liggja fyrir. „Við leggjum mikla áherslu á að það sem við gerum sé virðisaukandi fyrir land og þjóð og skili auknum lífsgæðum. Markmiðið er að búa til góðar aðstæður fyrir fleiri sprota, fleiri fyrirtæki, fleiri störf og aukin verðmæti, samfélaginu til heilla.

*Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, ræddi um tækifæri í samstarfi ólíkra deilda og aðila á Vísindagörðum.*

Vísindagarðar tengja saman þekkingu, vísindi og atvinnulíf og stuðla þannig að nýsköpun. Silja Bára Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, lagði í ávarpi sínu áherslu á ávinning þess að leiða saman fólk úr ólíkum áttum: „Á Vísindagörðum geta starfsfólk og nemendur frá ólíkum fræðasviðum skólans unnið með fólki frá öðrum háskólum, fyrirtækjum, stofnunum og frumkvöðlum að margvíslegri nýsköpun og tryggt að jákvæð áhrif hennar skili sér út í samfélag og atvinnulíf.“

*Þessi mynd sýnir á myndrænan hátt uppbyggingu og þróun á lóðum og svæði Vísindagarða í Vatnsmýrinni.*

Mikilvæg skref í þróun djúptækniseturs

Eitt stærsta verkefni ársins var áframhaldandi undirbúningur djúptækniseturs í Vatnsmýri. Setrið er lykilverkefni í framtíðaruppbyggingu Vísindagarða en þar verður ýmis konar tækjabúnaður og rannsóknartæki sem geta nýst sameiginlega háskólum, rannsóknarstofnunum og fyrirtækjum. Gert er ráð fyrir að djúptæknisetrið opni í lok 2029.

Á árinu hélt áfram vinna við hönnun og útfærslu verkefnisins, auk þess sem Alvotech, Háskóli Íslands og Vísindagarðar undirrituðu viljayfirlýsingu um samstarf tengt setrinu. Nú þegar hafa Vísindagarðar stutt við opnun Frumunnar sem er ný miðstöð líftækni í Klettagörðum. Þar geta sprotafyrirtæki nýtt sér tækjabúnað til að vinna að hugmyndum sínum en ætlunin er að þessi starfsemi sameinist djúptæknisetrinu þegar þar að kemur.

Mýrin eflist

Starfsemi Mýrarinnar, nýsköpunarseturs Vísindagarða í Grósku efldist áfram á árinu en það er rými þar sem sprotafyrirtæki geta fengið aðstöðu, ráðgjöf og stuðning við að taka fyrstu skrefin. Við lok árs voru þar rúmlega 40 fyrirtæki og yfir 150 frumkvöðlar. Í Mýrinni má einnig finna sérhæfða ráðgjöf og öflugt tengslanet samstarfsaðila á borð við Almannaróm, Auðnu, GEORG, KLAK, Íslenska ferðaklasann og Miðstöð hönnunar og arkitektúrs. Mýrin er líflegur vettvangur fyrir fjölbreytta viðburði, allt frá ráðstefnum og málstofum yfir í hakkaþon og viðskiptahraðla.

Kynning á samstarfi um gervigreind með aðgengi að finnsku ofurtölvunni LUMI og uppbyggingu gervigreindarseturs Vísindagarða í Mýrinni. Hér á tjaldinu sést Gísli Karl Gíslason, verkefnastjóri hjá Vísindagörðum, með fyrstu NVIDIA Spark vél landsins. Advania afhenti Mýrinni þessa nýjustu og minnstu ofurtölvu NVIDIA, sem markar byltingu í gervigreindarvinnslu.

Samstarf um gervigreind: Aðgengi tryggt að LUMI ofurtölvunni

Á liðnu ári fór af stað stórt samstarfsverkefni milli HÍ, HR, Vísindagarða, Veðurstofu Íslands, og stofnun Árna Magnússonar undir stjórn Almannaróms, en sótt var um aðgengi í finnsku ofurtölvuna LUMI gegnum EuroHPC verkefni Evrópusambandsins. Markmið ESB með þessari innviðauppbyggingu er að efla samkeppnishæfni Evrópu á sviði gervigreindarlausna með því að veita sprotum og rannsakendum ókeypis aðgengi að ofurtölvum. Umsóknin var formlega samþykkt í október 2025, og þótti umsóknin vera sérstaklega sterk, meðal annars vegna stöðu háskólans, þróun á smálíkönum fyrir íslenska tungumálið, og vegna tækifæra á nýtingu veðurgagna frá Íslandi. Verkefnið heitir nú formlega Glóð og er aðgengilegt á glod.ai. Stórhluti þessarar vinnu fer fram í Mýrinni, sem hefur verið að festa sig í sessi sem gervigreindarsetur á Íslandi (AI Campus). Þar er unnið að fjölbreyttum gervigreindarverkefnum í samstarfi við breiðan hóp sérfræðinga. Sem dæmi um þennan vaxandi kraft stóðu Vísindagarðar fyrir opinni gervigreindarráðstefnu í Mýrinni síðastliðið haust, „Stefnumót við gervigreind” í samstarfi við Advania og NVIDIA, þar sem framtíðartækifæri tækninnar voru til umræðu.

Stefnumótun

Við lok árs 2024 fóru Vísindagarðar í stefnumótunarvinnu sem tilraunaverkefni með MIT DesignX og ENNEMM, leidd af Dr. Svöfu Grönfeldt. Áfram var unnið í þeirri vinnu á árinu. Nú er komin skýr stefna, með framtíðarsýn, hlutverk, stoðir og áherslur. Í framhaldinu var unnin staðfæring fyrir Vísindagarða sem verður kynnt nánar á næsta ársfjórðungi. Nánari upplýsingar um stefnu Vísindagarða má finna hér.

Samstarfsverkefni

Á fundinum var farið yfir stuðning Vísindagarða við margvísleg verkefni og horfurnar fram á veginn. Þar má nefna árlega doktorsstyrki garðanna, en tveir nemendur hljóta styrk til þriggja ára rannsókna á hverju ári. Auk þess hafa Vísindagarðar stutt við Tengslatorg HÍ, samfélagshraðalinn Snjallræði og námsbrautir í tölvunarfræði og iðnaðarlíftækni svo fátt eitt sé nefnt.